Cześć! Mi bardziej chodziło o to, że znaczna grupa osób nie może zmobilizować się do inwestowania na swoją przyszłość poprzez atrakcyjne podatkowo rozwiązania. Twierdzą, że boją się, że rząd im ukradnie pieniądze. Natomiast często to może być wymówka, aby nic nie robić w temacie oszczędzania na przyszłość. Ja bardziej obawiałbym się głodowej emerytury, co jest znacznie bardziej prawdopodobne. Tutaj każdy musi być szczery w stosunku do siebie i zdecydować. ETF-y IKE/IKZE to tylko jedne z rozwiązań do pomnażania pieniędzy. Trzeba też rozważyć w portfelu inne fizyczne klasy aktywów np. nieruchomości czy fizyczne złoto, na które trudniej będzie się dobrać rządzącym.

Łukasz, temat walut może być trochę kłopotliwy. Trzymajmy się ETF-a z przykładu. Underlying currency to waluta, w której notowane są akcje w portfelu funduszu, czyli w tej walucie fundusz kupuje lokalne spółki. W przypadku Turcji to lira turecka. Fund base/denominated currency to tutaj USD, czyli waluta, w której fundusz wycenia aktywa czy wylicza dywidendy. Służy tylko do rozliczeń. Na naszym przykładzie jest inna niż underlying currency. Natomiast waluta, w której kupisz fundusz (trading currency) to tak jak piszesz jest EUR, ale może być też USD, GBP. Listę znajdziesz tutaj: https://www.justetf.com/en/etf-profile.html?isin=IE00B1FZS574#listing Ryzyko walutowe jest między underlying currency, a walutą, w której zarabiasz i tylko na tym inwestor powinien się skupić w kwestii ryzyka walutowego. Waluta base/denominated nie ma wpływu na ryzyko walutowe.
Co do Twojego pytania o koszty to koszty przewalutowania poniesiesz pomiędzy trading currency a PLN.

Nawiążę do przykładu inwestycji w Turcji. Weźmy ETF iShares MSCI Turkey UCITS ETF” ITKY | IE00B1FZS574, który jest notowany np na giełdzie EAM w EUR. Kiid: https://www.ishares.com/uk/individual/en/literature/kiid/kiid-ishares-msci-turkey-ucits-etf-usd-dist-gb-ie00b1fzs574-en.pdf

Według Kiid „Your shares will be denominated in US Dollar, the Fund’s base currency”.
Czy to oznacza, że USD jest tylko bazową walutą? Czy 'denominacja’ oznacza tutaj, że to jest też 'underlaying currency’, a EUR to tylko waluta notowania ETF, która nie ma większego znaczenia? Czy ”denominacja” ETF to cos innego, underlying currency’ zawsze łączy się walutami runku (lub koszyku rynków jak w przykładzie w artykule), w które inwestuje ETF?

Mamy 4 waluty, które odgrywają istotną rolę w inwestycji:
1) PLN, które zarabiam i jeśli nie inwestuje w ETF na GPW to muszę przewalutować
2) EUR, na które np Degiro automatycznie przewalutowuje przesłane PLN (chyba że ręcznie przewalutuje i prześle im już EUR)
3) USD, które według Kiid jest bazową i 'denominated’ (to samo co underlaying?) walutą
4) TRY bo inwestuję w rynek Liry Tureckiej

Mógłby Pan opisać jakie są ryzyka na poziomach poszczególnych 4 walut?

Nie mam wykształcenia ekonomicznego, ale wydaje mi się, że z punktu widzenia polaków zarabiających w PLN mamy tutaj kilka ryzyk walutowych:
1) EUR : ryzyko zmienności kursów przy zakupie EUR, a później odkupie ETF i powrocie do PLN (+ koszty spread przy wymianie w kantorze)
2) USD: Jeśli USD to 'denominated’ (underlaying ?) currency, a przynajmniej w opisie ETF wyraźnie jest napisane „USD (Dist) Share Class” to też jest tu ryzyko walutowe bo nasze EUR są przy zakupie ETF zamieniane na papiery w USD? a później tylko by łatwiej europejczykom używającym na codzień EUR, aktualna wartość papierów w USD jest przeliczana po aktualnym kursie EUR/USD i tak pokazywana na wykresie notowania ETF? Ale jeśli od momentu zakupu USD poszedł do góry to przy sprzedaży ETF stracimy na powrotnym przejściu na EUR?
3) TRY/Lira: na rynku w którym inwestujemy coś się stanie: hiperinflacja, bankructwo – czy tu też możemy mówić o ryzyku walutowym czy raczej ryzyku inwestycyjnym w dany rynek/sektor?

Z góry dziękuję za pomoc w rozwianiu wątpliwości i lepszym zrozumieniu ryzyka inwestycyjnego w tym przykładzie.